Пушкин ўлаётган пайтида нима қилди?

У кабинетидаги диванда қон йўқотиб ётарди, аммо икки кун давом этган талваса вақтида ҳам Пушкин ўзлигини сақлаб  қолди.

1. Хотинини овутди

Наталья Николаевнани хонага олиб киришганида унга айтган биринчи сўзи: «Қўрқма, сен айбдор эмассан». Кейин шифокорлардан илтимос қилиб хотинидан  ҳақиқатни яширишларини сўради — бекорга қўрқитмаслик учун.

2. Қарзларини тўлади

Данзасга қарз берганлар рўйхатини — тийингача — айттириб ёздирди. Ҳаммасини ёдда сақлаган, ҳеч нарсани унутмаган экан .

3. Секундантини ҳимоя қилди

Императорга Данзасни афв этиш ҳақида илтимос юборди: «Айб фақат менда».

Николай I — афв қилди.

4. Қотилини кечирди

Ўлимидан олдин дўстларига қатъий васият қилди: «Мен учун қасос олманглар».

5. Болаларини дуо қилди

Ўғли ва қизларини олиб келишни буюрди. Ҳар бирини пешонасидан ўпиб дуо қилди.

6. Шўрланган морошка сўради

Сўнгги хоҳиши — қошиқда бир неча дона резавор. Еди, табассум қилди: «Энди менга енгилроқ» деб жилмайди. 

7. Масиҳийча христианин сифатида вафот этди

Тавба қилди, худойилик учун  пиширилган нондан баҳраманд бўлди, ҳаммани кечирди. Подшоҳ ёзма хабар юборди: «Масиҳийча ўлишга ҳаракат қил» — у ҳам шундай қилди.

8. Ўлимни 15 дақиқага “алдади”

Юзи тўсатдан ёришганида, Наталья Николанвна шифокорлар олдига югуриб чиқди: «У тирик қолади!». У эса аллақачон яшашга  қодир эмас эди — аммо хотинига шу бир дақиқа умидни берди.

У безовта бўлмади, тақдирини лаънатламади. У — рўйхатлар тузди, мактублар диктовка қилди, болаларини дуо қилди. Қандай яшаган бўлса, шундай кетди: тез, аниқ, шошилмасдан.

Сўнгги сўзлари? «Тамом…» — уни ёнбошига ағдаришганда биргина видолашув сўзи . (Ҳатто бу ҳам — даҳолик.)

Бугун — Шоирни хотирлаш куни.

Александр Пушкин 1837 йил 10 февралда Дантес билан дуэлда яралангандан сўнг вафот этган.